منبع: DW-World

از روز دوشنبه، ۷ نوامبر، در کپنهاگ مذاکرات نهایی برای تصویب پیمانی جایگزین برای پیمان کیوتو آغاز شده است. اعتبار پیمان کیوتو که از سال ۲۰۰۵ به اجرا درآمده، در سال ۲۰۱۲ پایان می‌یابد. این پیمان تنها برای کشورهای صنعتی الزام‌آور است و آنها را متعهد می‌کند که تا سال ۲۰۱۲ پخش و نشر گازهای گلخانه‌ای خود را چنان کاهش دهند که میزان این گازها در مقایسه با سال ۱۹۹۰، ۲ / ۵ درصد کاهش یابد. اجرای پیمان کیوتو چندان با موفقیت توام نبوده، زیرا به خصوص بزرگترین تولیدکننده سرانه گازهای گلخانه‌ای در دنیا، یعنی آمریکا، به آن نپیوسته است. هدف از اجلاس کپنهاگ، تنظیم و تصویب پیمانی جایگزین است که شمار هر چه بیشتری از کشورها، از جمله آمریکا، به اجرای آن مقید شوند.

گروه‌بندی سه گانه

در اجلاس کپنهاگ نمایندگانی از ۱۹۲ کشور جهان در این اجلاس  شرکت دارند. بدبینی نسبت به موفقیت این اجلاس دو هفته‌ای در تنظیم سندی الزام‌آور برای همه‌ی طرف‌ها، صرفاَ به هواداران محیط زیست محدود نمی‌شود. حتی میزبان کنفرانس، یعنی لالکه راسموسن، نخست‌وزیر دانمارک هم پیش‌بینی می‌کند که اجلاس تنها سندی حاوی دیدگاه‌ها و اهداف تنظیم کند و وارد فرمولبندی‌های مشخص و تعهدآور نشود.

شانس نه چندان بالای اجلاس کپنهاگ برای حصول توافقی تاریخی، بیشتر به تفاوت دیدگاه و تضاد منافع کشورهای شرکت‌کننده برمی‌گردد. هر کشوری مایل است که در مهار گرمایش زمین و جبران پیامدهای ناشی از این گرمایش، تعهدات کمتری به عهده بگیرد.

کشورهای جهان را بسته به اشتراک و تفاوتشان در تعیین و تنظیم اهداف اجلاس کپنهاگ می‌توان به سه دسته تقسیم کرد: کشورهای صنعتی، آمریکا، کانادا، روسیه، استرالیا و ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا را شامل می‌شود. این کشورها عمدتاَ پیشرفت صنعتی و رفاه خود را در دو سده گذشته به دست آورده‌اند، بدون آن که تخریب محیط زیست در این دوره چندان آشکار و حساسیت‌برانگیز باشد و تعهد و قید و بندی برای آنها ایجاد کند. حال که همه تحقیقات مصرف انرژی‌های فسیلی در جهان صنعتی در دهه‌های گذشته را عامل اصلی تخریب جو زمین می‌دانند، از این کشورها انتظار می‌رود که در ازای سهم خود در این تخریب، پخش و نشر گازهای گلخانه‌ای را شدیداَ کاهش دهند و در تامین منابع مالی برای جبران پیامدهای ناشی از گرم‌شدن زمین در کشورهای فقیر، سهم اصلی را به عهده بگیرند.

دسته دوم، کشورهای در حال توسعه و کشورهایی هستند که اصطلاحاَ از آنها به عنوان کشورهای در آستانه صنعتی‌شدن یاد می‌شود. چین، هند، کره جنوبی، برزیل و کشورهای صادرکننده نفت از جمله‌ی این کشورها هستند. سهم  برخی از این کشورها در پخش و نشر گازهای گلخانه‌ای از برخی از کشورهای اروپایی، مانند بلغارستان و رومانی، فزون‌تر است. نقطه اشتراک این گروه ممانعت از شانه‌خالی کردن کشورهای صنعتی از زیر بار مسئولیت تاریخی‌شان در تخریب اقلیم زمین است.

دسته سوم، فقیرترین کشورهای جهان، مانند شماری از کشورهای آفریقا و برخی از ممالک جزیره‌ای را شامل می‌شود که تغییرات جوی از هم اکنون تأثیرات مخربی را بر وضعیت زیست‌محیطی آنها داشته است. در حالی که این کشورها سهم اندکی در تولید گازهای گلخانه‌ای داشته‌اند، ولی بیش ازدیگران در معرض پیامدهای افزایش این نوع گازها در جو زمین و تغییر و تحولات جوی ناشی از آن ( سیل، خشکسالی، قحطی، گردباد، آب‌شدن یخچال‌های طبیعی، بالا‌امدن آب دریاها و ...) هستند. این کشورها هم از کشورهای صنعتی و هم از کشورهای در حال توسعه انتظار دارند که در زمینه ساخت سد‌ها و آبگیرها، آبیاری زمین‌های خشک و کمک به احیای به جنگل‌ها، آنها را یاری کنند.

در مجموع برآورد می‌شود که تا سال ۲۰۲۰، سالانه به ۱۰۰ میلیارد دلار و از آن پس سالانه به ۵۰۰ میلیارد دلار برای راهکارهای کاهش گرمایش زمین و جبران خسارات و زیان‌های ناشی از این گرمایش نیاز باشد. مجموعه‌ی قول و قرارهای داده شده از سوی کشورهای صنعتی تنها تأمین‌کننده یک دهم نیاز مورد اشاره است.

ادامه مطلب