پیش از این در یکی دو مطلب در مورد خطرات ناشی از تغییرات اقلیم نوشتم و اشاره کردم که یکی از پیامدهای نگران کننده تغییر اقلیم بروز درگیری و جنگ برای تصاحب منابع طبیعی و زیست محیطی است. به عنوان مثال درگیری های منطقه ای بر سر دسترسی به آب در بسیاری از نقاط جهان به ویژه خاورمیانه پیش بینی می شود. مطلب ذیل در ارتباط با تغییر اقلیم و صلح و توافق جهانی است. مرجع مطلب اینجا است.

مريم افشاري در گفت‌وگو با خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)،‌ بررسي پيامدهاي تغييرات اقليمي بر امنيت بشر را موضوعي تازه در ايران معرفي كرد و گفت: براي بررسي اين موضوع ابتدا مسايلي در راستاي آشنايي مخاطبان با پديده‌هاي آب و هوايي نظير گازهاي گلخانه‌‌اي و گرم شدن زمين مطرح و سپس تأثيرات فيزيكي اين تغييرات اقليمي بر زمين بازگو مي‌شوند كه از ميان آنها مي‌توان به فرسايش خاك، بالا آمدن آب درياها و بيابان‌زايي اشاره كرد. 

استاد دانشگاه آزاد اسلامي ادامه داد: بسياري از بلاياي طبيعي نظير طوفان‌ها و سونامي نيز نتيجه تغييرات اقليمي است، زيرا اين تغييرات سبب تسريع در روند شكل‌گيري بلايا شده و در برخي موارد عاملي براي بروز آن به شمار مي‌آيند. دامنه اين تأثيرات با از ميان بردن اثرات صلح، به امنيت جهاني نيز كشيده مي‌شود.

وي به منطقه دارفور در كشور سودان به عنوان مصداقي براي اين موضوع اشاره كرد و گفت: جنگ‌هاي خونين داخلي اين كشور بر سر تصاحب زمين شكل گرفت، هنگامي كه دام‌داران به دليل كم‌آبي، براي تغذيه دام‌هاي خود با كمبود چراگاه‌ها مواجه شده و براي رفع اين مشكل به مناطق حاصلخيزتر و كشاورزنشين مهاجرت كردند؛ موضوعي كه سبب درگيري طرفين و در نتيجه از ميان رفتن صلح شد. 

افشاري با اشاره به بروز تنش در جوامع بين‌المللي در اثر تغييرات آب و هوايي گفت: اكنون برخي دولت‌ها به خاطر دلايلي نظير خشكسالي و كمبود منابع مرتبط با اقليم، اقدام به نقض حريم ديگري و مخدوش كردن صلح جهاني شده‌اند، امري كه در ادامه به تهديد امنيت بشري مي‌انجامد. البته لازم به ذكر است كه مفهوم امنيت بشر در دنياي امروز با گذشته تفاوت دارد.  

وي افزود: در معناي امروزي، هنگامي كه افراد دچار ترس از عدم تأمين معاش و ادامه زندگي مي‌شوند، امنيت بشري به خطر مي‌افتد. مرزهاي امنيت در دنياي امروز تنها در مواقع جنگ و تهديدهاي آشكار متزلزل نمي‌شود، بلكه تغييرات اقليمي نيز عاملي براي تهديد امنيت بشري به شمار مي‌آيند؛‌ تهديدي كه انسان را با چالش‌هايي عظيم روبه‌رو مي‌كند و امنيت او را از منظرهاي گوناگون نظير اقتصادي و بهداشتي به صورت جدي به خطر مي‌اندازد.

اين نويسنده كمبود منابع آب آشاميدني سالم را به عنوان عاملي براي درگيري‌هاي احتمالي در آينده برشمرد و گفت: گفتاري از اين اثر به همين موضوع اختصاص يافته و تهديدهاي آن را از زواياي گوناگون بررسي كرده است، زيرا كمبود آب آشاميدني سالم، علاوه بر اين كه عاملي براي بروز جنگ‌ها به شمار مي‌آيد، اقتصاد، محيط زيست و بهداشت جوامع را نيز با خطر مواجه مي‌كند.

وي به راهكارهاي ارايه شده در اين اثر اشاره كرد و گفت: پيشگيري از تغييرات منفي اقليمي، پيش از همه چيز به ايجاد سازماني نظير سازمان ملل متحد براي شكل‌گيري‌ همكاري‌ كشورها در اين زمينه و تدوام آن نياز دارد، سازماني كه تعهدي الزام‌آور در راستاي عدم آسيب‌رساني به طبيعت را تدوين كند و ضمانت‌هاي اجرايي و حتي كيفري براي آن در نظر گيرد. پيشنهادات اين اثر، تراوش‌هاي ذهني‌ام نيست، بلكه با استفاده از نظرات صاحب‌نظران و منابع موجود، ارايه شده و قابل استنادند.

وي به «پيمان كيوتو» اشاره كرد و گفت: اين پيمان تنها تا سال 2012 معتبر است كه اين امر سبب خارج شدن كشورهاي عضو از تعهدات مي‌شود، به همين دليل دنياي امروز نياز به پيمان جديدي درباره محيط زيست دارد كه به‌ويژه بزرگ‌ترين توليدكنندگان دي‌ اكسيد كربن را با محدوديت‌هايي مواجه كند. از سوي ديگر پيمان كيوتو،‌ معاهده‌اي كامل به شمار نمي‌آمد زيرا نتايج آن تنها به تثبيت گازهاي گلخانه‌اي منجر مي‌شد. اكنون جهان نيازمند معاهده‌اي است كه توليد گازهاي گلخانه‌اي را با چالش جدي روبه‌رو كند و به كاهش آن بينجامد.

استاد دانشگاه آزاد اسلامي، اصلي‌ترين مشكل در اجراي معاهدات بين‌المللي را فقدان مرجعي مقتدر براي ملزم كردن تمامي دولت‌ها به قبول معاهدات بين‌المللي در زمينه محيط زيست و پايبندي به آن برشمرد و گفت: اكنون هيچ مرجع بالادستي براي ملزم كردن كشورهايي نظير آمريكا (كه از پذيرفتن پيمان كيوتو سر باز زد) به پيمان‌نامه‌ها وجود ندارد و تنها عامل موثر در اين زمينه، ملاحظات اخلاقي و افكار عمومي جهان است.

وي درباره چگونگي تأليف اين اثر و استفاده از منابع گفت: برخي سازمان‌هاي بين‌المللي به دليل ارتباطي كه با برخي از آنها دارم، اطلاعات تازه را برايم ارسال مي‌كنند. همچنين استفاده از تجربيات استادان دانشگاه‌هاي نروژ نيز در تأليف اين كتاب اثربخش بوده‌ است. اين كتاب در مرحله پاياني و اصلاح است و به‌زودي آن را به دست چاپ خواهم سپرد.