مرجع: بی بی سی فارسی

در گزارش این سازمان خیریه بین المللی بریتانیایی با نام "تغییرات اقلیمی و فقر در تاجیکستان" که روز چهارشنبه ۱۷ فوریه در کاخ وحدت شهر دوشنبه معرفی گردید، تاجیکستان در کنار ۹ کشور جهان از آسیب پذیرترین ممالک در برابر تغییرات اقلیمی عنوان شده است.

در این گزارش آمده است در حالی که تاجیکستان گازهای گلخانه‌ای کمتری تولید می‌کند و از این لحاظ در میان کشورهای جهان در رده ۱۰۹ قرار دارد، ولی در مقایسه ‌با سایر ممالک منطقه این کشور از تغییرات اقلیمی و بالا رفتن دمای هوا آسیب بیشتری دیده است.

آکسفام می گوید آسیب پذیرترین قشر در برابر تغیرات اقلیمی در تاجیکستان، روستانشینان هستند

گفته می‌شود در ظرف ۵۰ سال اخیر دمای هوا در مناطق مختلف تاجیکستان از نیم تا ۲ درجه بالا رفته و این امر به آب شدن ۲۰ در صد از یخچال های این کشور منجر شده است.

طبق گزارش سازمان آکسفام، امکان دارد تا سال ۲۰۵۰ یخچال های تاجیکستان ۳۰ در صد کاهش یافته و این وضع به افزایش موارد جاری شدن سیل و آبخیزی و در نهایت، به کاهش ۴۰ درسدی سطح آب رودخانه "آمودریا" منجر شود.

اثرات تغییرات اقلیمی به عرصه کشاورزی
بشنوید

    * گفتگو با احسان ذروان، درباره گزارش آکسفام

اندی بیکر، رهبر نمایندگی سازمان آکسفام در تاجیکستان، گفت که بر اساس پژوهشی که این سازمان در نواحی سپیتمن و غانچی (در شمال) و واسع، فرخار و تیمورملک (در جنوب تاجیکستان) در ماه اکتبر سال ۲۰۰۹ انجام داده است، عمدتا ساکنان روستاها، بخصوص کشاورزان از تغییرات اقلیمی آسیب دیده‌اند.

آقای بیکر گفت که بخش های کشاورزی و انرژی از بخش های آسیب‌پذیر تاجیکستان در برابر تغییرات اقلیمی محسوب می‌شوند.

آقای بیکر تأکید کرد با توجه به این که تاجیکستان یک کشور عمدتا کشاورزی بوده و بیش از ۷۰ درصد جمعیت آن در روستاها به سر می‌برند، آسیب دیدن بخش کشاورزی می‌تواند باعث کمبود مواد غذایی، افزایش تعداد بیکاران و میزان فقر در مناطق روستایی شود.

سعید مظفز توره قلف، کشاورز از ناحیه تیمورملک، به سازمان آکسفام گفته است که در چهار سال اخیر بر اثر بالا رفتن دمای هوا و گران بودن قیمت کود شیمیایی میزان حاصلناکی مزارع وی حدود ۳۰ در صد کاهش یافته است.

افزون بر این، به گفته آقای توره قلف، به علت خشکسالی سال ۲۰۰۸ کشت غله نابود شده است.

آقای بیکیر تاکید کرد که بیشترین خسارت از تغییر اقلیم به بخش کشاورزی و انرژی تاجیکستان وارد می شود

طبق گزارش سازمان آکسفام، در سال ۲۰۰۸ چهل در صد محصولات کشاورزی در تاجیکستان بر اثر خشکسالی تلف گردیده است.

اما مسئولان وزارت کشاورزی و کارشناسان در تاجیکستان این رقم را غیرواقعی خوانده و گفتند که سال گذشته برای بخش کشاورزی مساعد بوده و برای اولین بار در این کشور به مقدار یک میلیون و ۲۰۰ هزار تون حاصل غله جمع‌آوری شده است.

قربان‌علی پرتایف، کارشناس امور کشاورزی تأکید کرد که به مقدار ۱ تا ۲ درجه بالا رفتن دمای هوا به محصولناکی سبزیجات و میوه‌جات اثری نخواهد گذاشت.

آقای قیومف می‌گوید که در گزارش سازمان آکسفام از پژوهش های علمی در این زمینه استفاده نشده و تنها به مصاحبه‌ها با ساکنان پنج ناحیه تاجیکستان اکتفا شده است.

کارشناسان سازمان های محیط زیست این ادعا را نادرست خوانده و گفتند که بلند شدن دمای هوا به افزایش حشرات آسیب رسان منجر گشته و تقاضا برای آبیاری نیز بیشتر خواهد شد.

گذشته از این، به اعتقاد این کارشناسان، کشت شدن غلات در تل و تپه‌ها خطر ریزش خاک و فرو رفتن تپه‌ها را به میان آورده و به وضعیت محیط زیست لطمه جدی وارد می‌کند.
مباحثات پیرامون گزارش آکسفام

بیشتر شرکت‌کنندگان همایش از گزارش سازمان آکسفام در مورد اثرات تغییرات اقلیمی به ساکنان تاجیکستان استقبال کرده و آن را یک گام مهم برای مطلع ساختن جامعه جهانی از مشکلات محیط زیست تاجیکستان ارزیابی کردند.

همزمان، برخی از دانشمندان تاجیک، ارقام و نتیجه‌گیری های این گزارش را ناسنجیده و مغایر با ارقام رسمی این کشور تلقی کردند.

آقای قیمف می گوید که آکسفام در تهیه گزارش خود تنها از مشاهدات مردم استفاده کرده است

به گفته دکتر عبدالحمید قیومف، دانشمند تاجیک، در گزارش سازمان آکسفم از پژوهش های علمی در این زمینه استفاده نشده و تنها به مصاحبه‌ها با ساکنان پنج ناحیه تاجیکستان اکتفا شده است.

دکتر قیومف گفت از جمله دانشمندان تاجیکستان در مورد وضع یخچال های این کشور و اثرات آب‌شوی سریع آنها بر محیط زیست منطقه پژوهش هایی انجام داده‌اند.

او تأکید کرد که برای راه‌اندازی مأموریت علمی و پژوهشی بخش محیط زیست سرمایه هنگفتی لازم است و در صورت مساعدت مالی سازمان های بین‌المللی این گونه مأموریت ها انجام شده و وضع واقعی یخچال ها و مشکلای اصلی محیط زیست روشن خواهد شد.

اندی بیکر، رهبر نمایندگی سازمان آکسفام در تاجیکستان، گفت که در کنفرانس سازمان ملل متحد در مورد تغییرات اقلیمی در کوپنهاگ در ماه دسامبر سال گذشته در مورد تخصیص حدود ۳۰ میلیارد دلار کمک مالی برای مقابله با پیامدهای تغییرات اقلیمی برای سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۲ توافق شده است.

در نظر است در سال ۲۰۲۰ این مبلغ تا به ۱۰۰ میلیارد دلار افزایش یافته و بخش اعظم این مبالغ به کشورهای فقیری چون تاجیکستان ارائه شود.