تجارت جهاني كربن‌

پروتكل كيوتو كه كشورهاي توسعه‌يافته را به كاهش انتشار گازهاي گلخانه‌اي ملزم كرده است، از طرفي دست اين كشورها را نيز باز گذاشته و آنها را ملزم نكرده كه هميشه كاهش انتشاراتشان رادر كشور خودشان انجام دهند. در اين زمينه مكانيسم‌هايي با عنوان مكانيسم‌هاي انطباق‌پذير يا مكانيسم‌هاي مبتني بر بازار‌ (flexible mechanisme) ايجاد شد. با اين هدف كه كشورهاي توسعه‌يافته تعهدات كاهش انتشار گازهاي گلخانه‌اي خود را با حداقل هزينه انجام دهند و انجام اين تعهدات را اقتصادي كنند. اين مكانيسم شامل 3 موضوع است: 1- مكانيسم همكاري مشترك، 2- مكانيسم توسعه پاك، 3- مكانيسم تجارت انتشار. بازار كربن دربرگيرنده هر سه موضوع است.

در مكانيسم توسعه پاك يك كشور توسعه‌يافته به جاي آن كه تعهد كاهش انتشار خود را در كشور خودش انجام دهد، مي‌آيد و در كشور در حال توسعه‌اي اين كار را انجام مي‌دهد. چون در بيشتر مواقع اين كار در كشور خودش گران تمام مي‌شود. وقتي در كشور ديگر اين كار را مي‌كند، با خود دانش فني، صنايع و تكنولوژي مي‌برد و در شركت يا كارخانه‌اي سرمايه‌گذاري مي‌كند و كار صنعتي‌اش را با كاهش انتشار انجام مي‌دهد. از خلال اين فعاليت‌ گواهي‌اي به نام CER مي‌گيرد كه مي‌تواند اين گواهي را به جاي تعهد خودش به سازمان ملل بدهد. مثلا يك شركت ژاپني  در كشور خودش به ازاي كاهش هر تن 2 CO بايد 50 دلار هزينه كند، اما اگر اين كار را در ايران انجام دهد براي هر تن كاهش 6 دلار هزينه مي‌كند، پس 44 دلار سود كرده است، اما اين مساله چه نفعي براي كشور در حال توسعه‌اي مثل ايران دارد: 1  فناوري جديدي وارد كشور خواهد شد. 2  وضعيت زيست محيطي منطقه بهبود مي‌يابد. 3  ايجاد اشتغال مي‌كند. 4  ميزان مصرف انرژي و مواد اوليه كم مي‌شود و در نتيجه درآمدها بالا مي‌رود و به اين ترتيب به توسعه پايدار در كشورهاي در حال توسعه كمك شده است. علاوه بر اينها از اختلاف قيمت 50 دلار در ژاپن و 6 دلار در ايران، در قراردادي كه بين ايران و ژاپن بسته مي‌شود. ممكن است شركت ايراني 10 دلار از اختلاف قيمت را بخواهد. اين مكانيسم توسعه پاك است.

اگر كشوري توسعه‌يافته در كشور توسعه‌يافته ديگري كاهش انتشارش را انجام دهد، به اين مكانيسم همكاري مشترك مي‌گويند. مثلا ژاپن در اوكراين كار را انجام دهد. اگر 2 تا شركت از 2 كشور توسعه‌يافته با هم در يك پروژه سرمايه‌گذاري كنند، مثلا 2 شركت از اتريش و آلمان در پروژه‌اي در روماني سرمايه‌گذاري كنند و گاز گلخانه‌اي را كم كنند، اين هم نوعي همكاري مشترك است كه در آخر اين مقدار كاهش به نسبتي ميان 3 كشور تقسيم مي‌شود.
نوع ديگري از همكاري مشترك به اين شكل است كه مثلا آلمان در نيروگاه‌هاي سيكل تركيبي پيشرفته است، اتريش در نيروگاه‌هاي بادي قوي است. اتريش در آلمان نيروگاه بادي راه‌اندازي مي‌كند و آلمان در اتريش نيروگاه سيكل تركيبي مي‌سازد. ميزان كاهش انتشاري كه از دل اين دو پروژه ايجاد مي‌شود را بين همديگر تقسيم مي‌كنند. گاهي پيش مي‌آيد كه كشور توسعه‌يافته‌اي نمي‌تواند به تعهد خود نه در كشور خودش و نه در كشور ديگري عمل كند. اين كشور از كشور توسعه‌يافته ديگري كه بيشتر از تعهد خودش كاهش داشته است، گواهي كاهش را مي‌خرد.

اين 3 مكانيسم بازاري به نام بازار كربن ايجاد كرده كه در اين بازار گواهي‌هاي كاهش انتشار كه از دل پروژه‌هاي مختلف به دست مي‌آيد، خريد و فروش مي‌شود و مثل يك كالا در بازار بورس عرضه مي‌شود؛ اما اين كالايي كاغذي است به نام Certificate. اگر مايل باشيد مي‌توانيد در سايت‌هاي مختلف قيمت‌هاي به روز اين بازار را مشاهده كنيد:

www.carbonpoint.com
www.climateexchange.com

منصوره نظری