فصل سوم کتابی که اینجا معرفی کردم پیرامون بروز درگیری های احتمالی در اثر تغییرات اقلیمی است. در این فصل نویسنده نکاتی را به طور خلاصه و با مرجع قرار دادن منابع متعدد معرفی کرده است که به نظرم می تواند برای هر خواننده ای بسیار ارزشمند باشد. در بخشی از این مطلب نویسنده پنج عامل را نام می برد که تسهیل گر بروز ناآرامی در پی تغییر در اقلیم است. این عوامل عبارتند از مهاجرت، ناپایداری سیاسی، ناپایداری اقتصادی، متلاشی شدن ساختار اجتماعی و پاسخ مناسب به تغییرات اقلیمی رخ داده. تصویر زیر را از فایل ارائه ی سخنرانی نویسنده ی مقاله (PDF) در کارگاه آموزشی مرتبط بانک جهانی برداشته ام.

نویسنده در بخشی از مقاله ی خود چنین می گوید: حداقل پنج می توان از پنج عامل اجتماعی نام برد که زمینه بروز درگیری را در پس وقوع تغییرات اقلیمی فراهم می کنند. نخست، کاهش درآمد دولت به دلیل کاهش منابع که می تواند باعث بروز افت کیفیت خدمات دولتی در حوزه های گوناگون شود. دوم اینکه کاهش دسترسی ممکن است باعث افزایش رقابت و در پی آن درگیری میان گروه های مختلف اجتماعی برای افزایش دسترسی شود. سوم اینکه کاهش دسترسی می تواند باعث افزایش بیکاری، کاهش رفاه و در نهایت افت کیفیت اقتصادی جامعه گردد. چهارم اینکه تلاش های دولت و یا سایر نهادها برای مبارزه با تغییرات اقلیمی - مانند دریافت مالیات بیشتر - خود می تواند باعث افزایش نارضایتی عمومی گردد. آخرین عامل هم امکان وقوع مهاجرت های گسترده مثلا در پی افزایش سطح دریا در برخی نقاط است که می تواند بروز شرایط ناآرام را مهیا کند.

معتقدم می شود این پنج عامل را در دو یا سه عامل خلاصه کرد اما در نهایت به نظرم نویسنده تلاش کرده است با گسترش نسبی عناوین منابع مختلف و مقالات متعدد در این حوزه را بهتر پوشش دهد. یکی از نکاتی که در این بخش دیدم و به طور عمومی در سایر مطالب دیده نمی شود همین بخش "پاسخ مناسب" بود. به عنوان مثال در حال حاضر بسیاری از احزاب و نهادها با برقراری مالیات برای انتشاردهندگان دی اکسید کربن مخالف هستند. گرچه میان این نارضایتی و وقوع درگیری راه بسیار زیادی باقی مانده است اما این خود نشان دهنده ی وجود یک پتانسیل قابل توجه در این بخش برای وقوع شرایط نامطلوب است. در فرصت مناسب بیشتر در این زمینه و پیرامون این کتاب می نویسم.