در سالهاي دهه ۱۹۸۰، شواهد علمي نشان دادند كه انتشار گازهاي گلخانه‌اي ناشي از فعاليتهاي انساني خطراتي براي آب و هواي جهان ايجاد مي‌كند و به اين ترتيب افكار عمومي لزوم ايجاد كنفرانسهاي بين المللي دوره‌اي و تشكيل پيمان نامه‌اي براي حل اين مسئله را احساس كرد. دولتهابراي انعكاس افكار عمومي يكسري كنفرانس بين المللي برگزاركردند و تنظيم قراردادي بين‌المللي را براي بررسي اين مسئله خواستارشدند. در سال ۱۹۹۰ مجمع عمومي سازمان ملل متحد كميته مذاكرات بين الدول (INC) را جهت تدوين كنوانسيون تغيير آب و هوا (UNFCCC) تشكيل داد.

كميته مذاكرات، پيش نويس كنوانسيون را تهيه كرد و اين پيش نويس در ۹ ماه مه ۱۹۹۲ در مقر سازمان ملل در نيويورك تصويب شد. اين كنوانسيون در اجلاس زمين، در ژوئن ۱۹۹۲ در ريودوژانيرو (برزيل)، جهت امضاء اعضاء آماده گرديد. اين كنوانسيون در طول جلسه ريو توسط سران كشورها و مقامات ارشد ۱۵۴ كشور دنيا امضاء و از تاريخ ۲۱ مارس ۱۹۹۴ لازم الاجراء شناخته شد. تا اواسط سال ۱۹۹۹ بيش از ۱۷۵ كشور عضو سازمان ملل آنرا تصويب كردند يا پذيرفتند و به اين ترتيب خود را ملزم به رعايت مفاد كنوانسيون دانستند. ايران نيز در سال ۱۹۹۶ پس از تصويب هيئت دولت و مجلس شوراي اسلامي به عضويت اين كنوانسيون در آمد.

دراوايل سال ۱۹۹۵ كنفرانس اعضاء (COP1)، بالاترين ارگان كنوانسيون ، اولين جلسه خود را در شهر برلين برگزار كرد. اعضاء در اين جلسه، ۲۱ تصميم اتخاذ كردند كه يكي از آنها توافقنامه برلين براي مذاكرات جديد درباره تقويت كنوانسيون بود. كنفرانس دوم (COP2)، در جولاي ۱۹۹۶، در مقر سازمان ملل در ژنو برگزار شد. كنفرانس سوم اعضاء (COP3) در دسامبر ۱۹۹۷ در كيوتوي ژاپن  تشكيل شد و انتظار مي‌رفت كه در كنفرانس سوم با توجه به سياستهاي مهم سازمان، يك پروتكل يا حداقل روش قانوني ديگري جهت تقويت تعهدات كشورهاي توسعه يافته براي دهه اول قرن ۲۱ اتخاذ شود اما كنفرانس سوم تنها به پروتكل كيوتو اكتفا كرد.

در نوامبر ۱۹۹۸ كنفرانس چهارم (COP4) در بوينس آيرس تشكيل گرديد و در آن اعضاء در خصوص اجراي بهتر مفاد كنوانسيون و تدوين برنامه كاربردي پروتكل كيوتو توافق نامه‌اي را تنظيم كردند كه اين توافق نامه، “ برنامه اقدام بوينس آيرس ” نام گرفته است. اين توافق نامه در كنفرانس پنجم (بن، اكتبر/نوامبر ۱۹۹۹) در دستور كار كميته فرعي اعضاء (subsidiary of bodies) قرار گرفت تا در كنفرانس ششم (لاهه، نوامبر ۲۰۰۰) به تصويب تمامي اعضاء برسد. معذالك اعضاء كنوانسيون در كنفرانس ششم(COP6-part1) نتوانستند به يك توافق جمعي در خصوص برنامه اقدام بوينس آيرس برسند و ادامه كار جهت رفع اختلاف به COP6 موكول گرديد. بالاخره كشورهاي عضو در كنفرانس اعضاء(COP6-part2) توانستند به يك اجماع جمعي در خصوص اجراي توافق نامه بوينس آيرس نايل شوند و اين برنامه اجرايي را براي تصويب رسمي به كنفرانس هفتم ارسال نمايند. اعضاء در كنفرانس هفتم ( مراكش، نوامبر-اكتبر ۲۰۰۱) مجموعه اي از تصميمات قطعي، مراكش آكورد، را در خصوص تصويب و اجراي پروتكل كيوتو تصويب كردند.

كنوانسيون تغيير آب و هوا در ۲۶ ماده، به زبانهاي انگليسي، عربي، چيني، فرانسه، روسي و اسپانيولي توسط دبيرخانه سازمان ملل متحد تهيه و تدوين گرديده است. در ادامه گزيده اين كنوانسيون آورده شده است:

هدف نهائي اين كنوانسيون و هر ابزار قانوني مرتبط كه توسط كنفرانس اعضاء مورد پذيرش قرارگيرد، دستيابي به تثبيت غلظت گازهاي گلخانه‌اي در اتمسفر تا سطحي است كه از تداخل خطرناك فعاليتهاي بشر با سيستم آب و هوايي جلوگيري نمايد. چنين سطحي بايد در يك چهارچوب زماني كافي حاصل گردد تا اكوسيستمها بطور طبيعي با تغيير آب و هوا خود را وفق دهند و اطمينان حاصل‌شود كه امنيت‌غذايي تهديد نمي‌شود و توسعه‌اقتصادي به طور پايدار ايجاد مي‌گردد.

اعضاي كنوانسيون با توجه به اصول كنوانسيون بايدبا توجه به مبناي تساوي و بر طبق مسئوليتهاي مشترك ولي متفاوت و قابليتهاي خود از سيستم آب و هوا به نفع نسلهاي فعلي و آتي بشر حمايت كنند. كشورهاي پيشرفته بايد نقش پيشرو را در مقابله با تغيير آب و هوا و آثار سوء آن بعهده‌بگيرند. اين كشورها مي‌بايست با ارائه سياستها و اقدامات موجه از نظر اقتصادي در رابطه با تغييرات آب و هوا، منافع جهاني را با حداقل هزينه ممكن تضمين نمايند.

تمامي اعضاء با در نظر گرفتن مسئوليتهاي مشترك ولي متمايز خود و نيز اولويتهاي خاص ملي و منطقه اي خود براي توسعه، بايد ميزان انتشار گازهاي گلخانه‌اي حاصل از فعاليتهاي بشري و نحوه جذب آنها بوسيله چاهكهاي كليه گازهاي گلخانه‌اي (كه توسط پروتكل مونترال كنترل نمي‌شوند) را مكتوب، منتشر و بصورت دوره‌اي بازنگري‌كنند و آن را در دسترس كنفرانس اعضاء قرار‌دهند. كشورها بايد برنامه هاي ملي و يا منطقه اي را براي تعديل تغييرات آب و هوايي در اثر انتشار گازهاي ناشي از فعاليتهاي بشري تدوين،‌ منتشر، اجراء و بطور منظم بازنگري نمايند.

كشورها بايد استفاده از تكنولوژيها، تجربيات و رويه‌هايي كه گازهاي گلخانه‌اي را كنترل مي‌كند، ترويج نمايند و با مديريت مستمر در حفظ و افزايش چاهك هاي جذب گازهاي گلخانه‌اي نظير موجودات زنده، جنگلها، اقيانوسها و غيره بكوشند. در اين راستا تمام اعضاي كنوانسيون بايستي به تبادل كامل، آزاد و فوري اطلاعات علمي، تكنولوژيكي، فني، اقتصادي، اجتماعي و حقوقي مربوط به سيستم آب و هوا، تغييرات آب و هوا و پيامدهاي اقتصادي، اجتماعي و اقدامات مقابله اي مختلف بپردازند و در موارد مزبور با ساير اعضاء همكاري‌نمايند.

كشورهاي پيشرفته علاوه بر رعايت موارد فوق، تجارب عملي در خصوص سياست‌هاي كاهش انتشار براي دستيابي به تعهدات كمي خود را، با ساير كشورها مبادله خواهندنمود. اين اعضاء منابع جديد و مضاعف ملي را براي پرداخت هزينه هايي كه كشورهاي در حال توسعه عضو كنوانسيون صرف نموده اند، فراهم خواهند كرد. همچنين اقدامات لازم را براي دسترسي ساير اعضاء به دانش فني و تكنولوژي سازگار زيست محيطي انجام خواهند داد.

اعضاي كنوانسيون بايستي امكانات لازم را جهت توسعه و اجراي برنامه هاي آموزشي، افزايش آگاهي عموم مردم در مورد تغييرات آب و هوا و اثرات آن، دسترسي عمومي به اطلاعات و شركت همگان در مقابله با تغيير آب و هوا فراهم نمايند.

‌بر ‌اساس اين كنوانسيون، هيئتي فرعي براي مشاوره علمي و تكنولوژيكي جهت ارائه به موقع اطلاعات به كنوانسيون اعضاء تاسيس شده‌است. از اهم وظايف هيئت فرعي مي‌توان به ارزيابي وضعيت علمي، تعيين تكنولوژيهاي نوين موثر و پيشرفته، ارائه مشاوره‌هاي علمي-تحقيقاتي و جوابگويي به سئوالهاي كنفرانس اعضاء در ارزيابي و بررسي اجراي موثر كنوانسيون اشاره كرد.

تبادل اطلاعات مربوط به اجراي كنوانسيون از طريق دبيرخانه كنوانسيون انجام مي شود. اين اطلاعات، مواردي نظير آمار ملي كليه گازهاي گلخانه‌اي از جمله منابع انتشار و چاهك‌هاي آنها، شرح كلي اقدامات انجام شده يا آتي هر عضو براي اجراي تعهدات كنوانسيون و ساير اطلاعات را شامل مي‌شود. هر كشور عضو ۶ ماه پس از لازم الاجراء شدن كنوانسيون براي آن عضو اولين تبادل اطلاعاتي خود را انجام خواهد داد. اطلاعات مبادله‌شده توسط اعضاء مي‌بايست در اولين فرصت توسط دبيرخانه كنوانسيون در اختيار كنفرانس اعضاء (COP) و يا هيئتهاي فرعي ديگر قرار گيرد. اين اطلاعات تا زمان مطرح شدن در كنفرانس اعضاء، محرمانه تلقي مي‌شوند. كنفرانس اعضاء در اولين نشست خود ترتيبات لازم را براي پشتيباني فني، مالي و اطلاعاتي كشورهاي در حال توسعه ارائه مي‌نمايد و نيازهاي مالي و فني لازم براي پروژه هاي پيشنهادي و اقدامات مقابله اي را تعيين خواهد كرد.

منبع: http://www.climate-change.ir/fa/conventions/