به نظرم مطلب ششم ایرن در مورد شرایط دمایی قرون وسطا تا حد زیادی دیدگاه‌های طرفین بحث را هر چند خلاصه پوشش می‌دهد. دوستان علاقمند برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانند به این مقاله مراجعه کنند (1) که در آن از طریق بررسی حلقه‌های صدها درخت، یخ‌ها و رسوبات رکوردهای دمایی مربوط به 1500 سال گذشته بازسازی شده است. بر اساس نتایج مطالعات در دوره‌ی مذکور دما در مناطق خاصی به ویژه در نزدیکی قطب از دمای کنونی بالاتر بوده است لیکن در بخش‌های قابل‌ توجهی این شرایط صدق نمی‌کند. جان کوک (John Cook) در وبلاگش دو نقشه ارائه کرده‌است (2) که به مقایسه‌ی میانگین دمایی قرون وسطا و میانگین 1999 تا 2008 با میانگین 1961 تا 1990 می پردازد. با دقت در این نقشه ها مشخص است که افزایش متوسط دمایی در دوران حاضر بسیار فراگیرتر و معنادارتر از قرون وسطا در مقایسه با دوره ی مرجع (61 تا 99) است. توضیحات بیشتر در مورد روند تاریخی دما را اینجا ذکر کرده ام (2.5).

مطلب هفتم ایرن موارد متعددی را در قالب یک یادداشت مطرح می‌کند که هر کدام نیازمند بررسی دقیق است. شاید در این مقطع ذکر این نکته خالی از لطف نباشد که منتقدان نظریه تغییرات اقلیم خود به چند گروه تقسیم می‌شوند. از میان این گروه‌ها به عنوان مثال برخی به طور کلی هر گونه گرم‌شدنی را رد می‌کنند، برخی روند گرم‌شدن را می‌پذیرند اما آن را طبیعی می‌دانند، برخی گرم شدن را می‌پذیرند، غیرطبیعی می‌دانند اما بر این باورند که انسان مقصر شرایط موجود نیست و در نهایت برخی انسان را عامل شرایط می‌دانند اما می‌گویند ساکنان زمین قادر به سازگاری خواهند بود و نیازی به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای نیست.

هم‌ارز با این گروه‌ها تردیدهای وارده به نظریه تغییر اقلیم نیز متفاوت است و همانطور که مطلب ایرن به درستی اشاره کرده است سوالات و شبهات متفاوتی از سوی آن‌ها مطرح می‌شود. اینکه آیا واقعا CO2 عامل شرایط موجود است؟ آیا انسان مقصر است؟ آیا سازمان ملل منصفانه گزارش می‌دهد؟ آیا ...؟ در پاسخ به برخی شبهات، دیدگاه‌های موافقان را به صورت خلاصه درج می‌کنم.

پیش از این در مطلب دیگری گفتم که از نظر موافقان تنها عامل بروز تغییرات اقلیمی افزایش گازهای گلخانه‌ای نیست (2) و عوامل دیگری نیز هستند که تغییر در آن‌ها می‌تواند میانگین و توزیع دمای مناطق مختلف زمین را تحت تاثیر قرار دهد. در عین حال موافقان تاکید دارند که نه تنها CO2 عامل بی‌تاثیری نیست که حتی حساسیت اقلیم زمین  نسبت گازهای گلخانه‌ای بیش از حساسیت آن برخی عوامل دیگر مثلا به فعالیت خورشیدی است (3). بر اساس گزارش سازمان ملل و سایر مطالعات انجام شده در صورت دو برابر شدن تمرکز CO2 دمای زمین به احتمال زیاد 2 تا 4.5 درجه (بهترین تخمین در حدود 3 درجه) سانتی‌گراد افزایش خواهد یافت ( 4 و 5).

از سوی دیگر شواهد متعددی نشان می‌دهد که انتشار دی‌اکسیدکربن به صورت مستمر در حالت افزایش است (6)؛ نمودار ذیل ترکیبی از چند رکورد متفاوت را برای بازسازی روند تمرکز CO2 در ده هزار سال گذشته نشان می‌دهد. مطالعات همچنان بیانگر آن است که انسان در چند دهه‌ی گذشته سهم قابل توجه و فزاینده‌ای را از روند افزایش CO2 بر عهده داشته است (7). به عنوان مثال نمودار مشهوری هست که انتشار گازهای گلخانه‌ای را بر اساس بخش‌های مختلف اقتصادی نشان می‌دهد (8) که در آن نقش فعالیت‌های انسانی کاملا به چشم می‌آید. دوستان علاقمند می‌توانند اطلاعات دقیق‌تری را از این لینک (9) دریافت کنند که اثر فعالیت‌های انسانی را بررسی نموده و آن را با فعالیت‌های طبیعی مقایسه کرده است.

در پایان این مطلب لازم می‌دانم به نکته‌ی دیگری نیز به صورت خلاصه اشاره کنم و آن هم پیرامون IPCC یا همان نهاد علمی تغییرات اقلیمی سازمان ملل است که گزارش‌های معروف تغییرات اقلیمی را ارائه می‌کند. اولین نکته این است که IPCC خود کار تحقیقاتی انجام نمی‌دهد، در عوض با مدیریت بررسی و ارزیابی هزاران گزارش، مقاله و مطالعه‌ی انجام شده توسط دانشمندان در سراسر جهان توسط گروه دیگری از پژوهشگران، نتایج کارهای انجام شده را منتشر می‌کند. به عنوان مثال برای گزارش سال 2007 بیش از سی هزار اظهارنظر برای تدوین گزارش نهایی مورد توجه قرار گرفته‌است. نکتهی قابل توجه اینجا است که برخلاف برخی ادعاها، گزارش‌های این نهاد چندان ترسناک و هشداردهنده هم نیستند و حتی گاه شرایط را بهتر از آنچه توقع می‌رود تخمین می‌زنند که برخی موارد را می‌توانید در گزارشی که اینجا درج شده است مشاهده کنید (10). البته قابل انکار نیست که ممکن است در گزارش‌های این نهاد نیز مانند هر محتوای علمی خطاهایی وجود داشته باشد. به عنوان مثال در گزارش هزار صفحه‌ای سال 2007 یک پاراگراف اشتباه در مورد سرعت ذوب شدن یخ‌های هیمالیا وجود داشت که منجر به یک بحث رسانه‌ای داغ گردید (11) هرچند صدها نکته و موضوع علمی صحیح درج شده در این گزارش به همان میزان در خبرها بازگو نشد.

نقد دیگری که بر این نهاد وارد شده است این است که مخالفان نظریه تغییر اقلیم از ساختار آن کنار گذاشته شده اند هرچند بررسی‌های انجام شده توسط نهادهای مستقل هنوز چنین ادعایی را ثابت نکرده است.

1) http://www.meteo.psu.edu/~mann/shared/articles/MannetalScience09.pdf

2) http://www.skepticalscience.com/medieval-warm-period.htm

2.5) http://iren.ir/Nsite/FullStory/?Id=5001

3)  http://www.amath.washington.edu/research/articles/Tung/journals/solar-jgr.pdf

4) http://www.ipcc.ch/publications_and_data/publications_ipcc_fourth_assessment_report_synthesis_report.htm

5) http://en.wikipedia.org/wiki/Climate_sensitivity#Other_estimates

6) http://www.esrl.noaa.gov/gmd/ccgg/trends/

7) http://www.bgc.mpg.de/service/iso_gas_lab/publications/PG_WB_IJMS.pdf

8) http://maps.grida.no/go/graphic/world-greenhouse-gas-emissions-by-sector

9) http://www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg1/en/faq-2-1.html

10) http://www.copenhagendiagnosis.com/

11) http://www.timesonline.co.uk/tol/news/environment/article6991177.ece