راستش چند روزی است که این بحث "سونامی نمک" دریاچه ی ارومیه حسابی ذهنم را مشغول کرده است. سوالم این است که آیا واقعا پس از خشک شدن دریاچه یک بمب نمک هشت میلیارد تنی منفجر خواهد شد؟ آیا این ادعا بر اساس یک مطالعه ی علمی است یا صرفا یک تخمین ساده از میزان نمک دریاچه است که حالا تبدیل به یک جمله ی متداول شده است؟ آیا واقعا ذرات نمک دریاچه به دوردست ها انتشار پیدا می کند؟ من ممکن است از روی بی سوادی بپرسم خب اگر واقعا یک بیابان نمکی قادر است مثلا دو سه استان را فلج کند چرا کویرهای مرکزی یا شرقی ایران تا به حال کشاورزی کشور را نابود نکرده است؟ چه تفاوتی بین این مناطق خشک در مرکز ایران با مناطق مشابه در عراق وجود دارد که نمونه ی ایرانی آرام سر جایش نشسته و نمونه ی عراقی نیمه ی غربی ایران را گرفتار کرده است؟ آیا ممکن نیست رفتار دریاچه ی خشک و سرشار از نمک ارومیه هم به آرامی بیابان و کویر خشک مرکزی ایران باشد؟

همچنان به دنبال پاسخ برای این سوالم و امروز در هنگام جستجو مقاله ای را در مورد آرال دیدم که راهکارهایی را در مورد خاک های تحت تاثیر نمک ارائه می داد. بگذارید اینطور بگویم که ما در حال حاضر برای بحران دریاچه ی ارومیه دو دسته پاسخ داریم. اول اینکه به دنبال روش هایی باشیم که بتوانند از کاهش ارتفاع سطح آب جلوگیری کنند و حتی آن را به حالت مناسب و پایدار باز گرداند و دوم اینکه قبول کنیم که اگر دریاچه را حتی در همین حالت فعلی هم تثبیت کنیم پیامدهای کاهش آب در ده سال اخیر می تواند در آینده ی نزدیک برای کشور دردسرساز باشد و از همین رو باید برای محدوده ای که تا به حال خشک شده و یا در آینده خشک خواهد شد فکری کرد تا مثل چشمه های ریزگرد کار دستمان ندهد. در واقع شاید همین امروز هم برای چنین چاره اندیشی دیر شده باشد.

مقاله ای که از آن صحبت می کنم و مشخصاتش را در پایان این مطلب ذکر کرده ام هفت راه حل کلیدی برای مساله ی آرال ارائه داده است که به نظرم با برخی تغییرات و بومی سازی حداقل بعضی مواردش می تواند برای دریاچه ی ارومیه هم مفید باشد. راه حل ها را از متن مقاله در زیر کپی کرده ام که به طور خلاصه عبارتند از:

بازپروری زمین های متاثر شده توسط نمک از طریق کاشت گونه های گیاهی شوره زی که قادر به تحمل دمای خاک و مقدار نمک موجود در آب باشند. استفاده از گونه های درختی خاصی که به صورت پمپ های بیولوژیک عمل کرده و سطح آب زیرزمینی را کاهش دهند و از اشباع آبی خاک جلوگیری کنند، استفاده از کودهای خاص به ویژه نمونه هایی که نیتروژن تامین می کنند تا اثرات نامطلوب نمک موجود در خاک و آب کاهش پیدا کند و مالچ پاشی به منظور کاهش تبخیر و افزایش شوری.

یادآوری کنم که چون برخی واژه های تخصصی را نمی دانم، ترجمه ها ممکن است خیلی دقیق نباشد.

(1) rehabilitation of abandoned salt-affected lands through halophytic plant species;

(2) introduction of 35-day-old early maturing rice varieties to withstand ambient soil and irrigation water salinity;

(3) productivity enhancement of high-magnesium soils and water resources through calcium-based soil amendments;

(4) use of certain tree species as biological pumps to lower elevated groundwater levels in waterlogged areas;

(5) optimal use of fertilizers, particularly those supplying nitrogen, to mitigate the adverse effects of soil and irrigation water salinity;

(6) mulching of furrows under saline conditions to reduce evaporation and salinity buildup in the root zone; and

(7) establishment of multipurpose tree and shrub species for biomass and renewable energy production.

 برای هر یک از موارد بالا توضیحات بیشتری در مقاله ذکر شده است.

TY  - JOUR
AU  - Qadir, Manzoor
AU  - Noble, Andrew D.
AU  - Qureshi, Asad S.
AU  - Gupta, Raj K.
AU  - Yuldashev, Tulkun
AU  - Karimov, Akmal
TI  - Salt-induced land and water degradation in the Aral Sea basin: A challenge to sustainable agriculture in Central Asia
JO  - Natural Resources Forum
VL  - 33
IS  - 2
PB  - Blackwell Publishing Ltd
SN  - 1477-8947
UR  - http://dx.doi.org/10.1111/j.1477-8947.2009.01217.x
DO - 10.1111/j.1477-8947.2009.01217.x
PY  - 2009