در ادامه ی همان فرآیند از این مقاله به آن مقاله، رسیدم به پژوهشی که توسط آقای مهدی ضرغامی و خانم سیمین اکبریه در گروه عمران دانشگاه تبریز به انجام رسیده است. اگر خاطرتان باشد از آقای ضرغامی تا به حال چند مقاله مثلا اینجا و اینجا معرفی کرده ام.

این مقاله که طبق معمول مشخصاتش در انتهای مطلب قابل دسترسی است به بررسی کمبود آب در تبریز پرداخته و با استفاده از مدلسازی پویا عوامل موثر بر کمبود آب در این شهر را مورد مطالعه قرار داده است. از جمله ی این عوامل سطح آب های زیرزمینی، شرایط انتقال آب، رشد جمعیت، جمع آوری و بازیابی فاضلاب، تغییر قیمت و سرمایه گذاری در تعمیر نشت لوله ها و زیرساخت و ... هستند.

حالا به تصویر زیر نگاه کنید. تصویری که گرچه کیفیت پایینی داره اما حرف های زیادی برای گفتن خواهد داشت.

در این گراف دو خط وجود دارد. خط آبی رنگ نشان دهنده ی مجموع کمبود آب تبریز تا سال 2020 بر حسب میلیون متر مکعب هست در صورتی که عواملی که در بالا گفتم به خوبی مدیریت نشوند و خط قرمز شرایطی را نشان می دهد که عوامل مورد بررسی به درستی مدیریت بشوند. با کمی دقت می توانید محاسبه کنید که تفاوت مقدار انباشت کمبود آب در دو سناریو، بیش از پانصد میلیون متر مکعب تا سال 2020 است. یادآوری کنم که 2020 خیلی دور نیست.

مشخصات این مقاله از این قراره:

Zarghami, M. and S. Akbariyeh (2012). "System dynamics modeling for complex urban water systems: Application to the city of Tabriz, Iran." Resources, Conservation and Recycling 60(0): 99-106.

In this study, Tabriz's urban water system is modeled using a system dynamics approach. The model is used to simulate conditions in the near future until 2020. The Tabriz SD model considers potential water supply resources (groundwater, imported fresh water, and treated wastewater), potential sources of demand for water resources (domestic, irrigation and industry uses) and management tools (wastewater reuse and recycling, inter-basin water transfer, water price and conservation tools). Domestic price is varied so its effect on the water shortage could be determined. The model also analyses the effect of expanding the wastewater network on groundwater resources. According to the study results, both inter-basin water transfer and demand management tools reduce the water shortage up to 45% in 2020 but water transfer is more effective. The model has proven to be useful for Tabriz's water authorities, and its methodology is applicable to other cities, especially those in arid or semi-arid regions.
 

اگر می بینید دارم تند تند مطلب پست می کنم به خاطر این است که امروز تقریبا یک فصل کارم را سر و جمع کرده ام و در حال حاضر به دلیل درد گردن و بی حسی آرنج تا سر انگشت ها، نیاز به یک کار آرامش بخش و دلنشین داشتم و چه کار بهتر از اینجا برای شما نوشتن.

القصه، چند روز قبل وال استریت ژورنال مطلبی را در رد تغییر اقلیم منتشر کرده است و حالا گروهی از متخصصان این حوزه پاسخی را برای وال استریت نوشته اند. اصل آن مطلب و این پاسخ خیلی برایم جالب نبود که اینجا درجشان کنم اما در پاسخ  یکی نکته ی علمی جالب دیدم که گفتم اینجا برایتان در موردش بنویسم.

فراتر از اینکه دهه ی گذشته گرم ترین دهه ی ثبت شده از آغاز رکوردها است و چند سال گذشته هم در میان گرم ترین سال ها بوده، در بخشی از پاسخ به WSJ آمده است که در بر اساس نتایج اخیر مدل های کامپیوتری، وقتی افزایش دمای سطح کمتر از حد انتظار است، در واقع این افزایش جای دیگری مثل در عمق اقیانوس ها رخ می دهد. به عبارت دیگر و به واسطه ی همین پدیده، عدم مشاهده ی افزایش در روند دمای خشکی به معنای آن نیست که این روند متوقف شده است. اگر در این رابطه جایی مطلبی دیدم برای دوستان عزیزم درج می کنم.

این مطلب از اینجا قابل دسترسی است.

امروز در حین جستجو برای پیدا کردن یک سری داده برای کار پایان نامه ام به مقاله ای رسیدم که در آن جدول جالبی وجود داشت. این مقاله که مشخصات آن را در پایان این مطلب درج کرده ام در نخستین جدول خود اطلاعاتی را از میزان برداشت آب در سه بخش اصلی مصرف خانگی، کشاورزی و صنعتی در سطح کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا ارائه کرده است که در اینجا درج می کنم. برای دیدن جدول در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید.

همانطور که می بینید در ایران بخش عمده ای از برداشت آب در بخش کشاورزی صورت می گیرد که در مقایسه با سایر کشورهای مورد بررسی به طور نسبی در رده ی بالایی قرار دارد. حالا اینکه این شرایط به دلیل حجم بالای تولید کشاورزی کشور است، یا اقلیم خشک این سرزمین و یا پایین بودن بهره وری آب در بخش کشاورزی، موضوعی است که بایستی با افزودن سایر داده ها به طور دقیق بررسی شود.

نکته ی دیگری که با دیدن این داده ها به ذهنم رسید این است که اگر سه عدد مربوط به ایران را به زیرسیستم ها هم تعمیم بدهیم می توانیم بگوییم که مثلا در آن بخش از خشک شدن دریاچه ی ارومیه که به دلیل برداشت بی رویه از منابع آبی رخ داده است، بخش کشاورزی بیشترین تقصیر را دارد. البته اینکه گسترش بخش کشاورزی خودش ناشی از افزایش جمعیت است و ... نیاز به بررسی های عمیق تر و دقیق تر دارد. از تحلیل های احتمالی دوستان بر روی داده ها استقبال می کنم.

Sowers, J., A. Vengosh, et al. (2011). "Climate change, water resources, and the politics of adaptation in the Middle East and North Africa." Climatic Change 104(3): 599-627.

Through an examination of global climate change models combined with hydrological data on deteriorating water quality in the Middle East and North Africa (MENA), we elucidate the ways in which the MENA countries are vulnerable to climate-induced impacts on water resources. Adaptive governance strategies, however, remain a low priority for political leaderships in the MENA region. To date, most MENA governments have concentrated the bulk of their resources on large-scale supply side projects such as desalination, dam construction, inter-basin water transfers, tapping fossil groundwater aquifers, and importing virtual water. Because managing water demand, improving the efficiency of water use, and promoting conservation will be key ingredients in responding to climate-induced impacts on the water sector, we analyze the political, economic, and institutional drivers that have shaped governance responses. While the scholarly literature emphasizes the importance of social capital to adaptive governance, we find that many political leaders and water experts in the MENA rarely engage societal actors in considering water risks. We conclude that the key capacities for adaptive governance to water scarcity in MENA are underdeveloped.