اگر خاطر مخاطبان دوست داشتنی ام باشد مدتی قبل، اینجا مطلبی نوشتم از شرایط نامساعد خلیج فارس در مواجهه با تغییرات اقلیمی و اینکه بر اساس مطالعه ای که معرفی کرده بودم پیش بینی می شود صید در خلیج فارس به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کند.

امروز روی ایرنا خبری دید، اینجا، که اشاره می کند تغییرات اقلیمی می تواند باعث افزایش شوری آب خلیج فارس شده و پیامدهای اکولوژیکی قابل توجهی برجای بگذارد. 

در متن خبر آمده است:

خلیج ‌فارس یك دریای كم عمق است كه آب آن تحت‌ تأثیر آب‌های ورودی از دریای ‌عمان و اروند رود، تبخیر و شوری زیاد آب ، جریان‌های جزر و مد، فعالیت‌های نفتی، كشتیرانی، صید و صیادی، ساخت ‌و سازهای ساحلی و گردشگری است.

... تغییر اقلیم در خلیج‌ فارس می‌تواند باعث كاهش ورود آب شیرین، افزایش شوری آب، افزایش سطح آب دریا، تغییر در اسیدیته آب و افزایش توالی و شدت توفان‌ها شود. ورود آب شیرین به خلیج‌ فارس به‌ طور طبیعی كاهش شوری آب دریا، افزایش ورود مواد مغذی و حاصلخیزی دریا، افزایش پلانكتون‌ها، افزایش ورود مواد معلق و رسوب‌گذاری در دریا و در نتیجه تشكیل برخی از اكوسیستم‌ها و ایجاد جریان‌های كم‌شور دریایی را به همراه دارد.

برای بحث تاثیرات تغییرات دما و شوری دو مقاله اینجا می گذارم که از رفرنس های مقاله ی نیچر هستند و ممکن است برای برخی دوستان که قصد دارد بیشتر در این حوزه مطالعه کنند جالب باشد:

Pauly, D. Gasping fish and panting squids: oxygen, temperature and the growth of water-breathing animals, Vol. 22 in Excellence in Ecology Series (ed. Kinne, O.) (International Ecology Institute, 2010).

Castillo, J., Barbieri, M. A. & Gonzalez, A. Relationship between sea surface temperature, salinity, and pelagic fish distribution off northern Chile. ICES J. Mar. Sci. 53, 139–146 (1996). 

به نظرم این دلیلی برای نگرانی مضاعف است هرچند بعید می دانم فراتر از همین سمینار کسی به اهمیت موضوع توجه کند.  البته شاید بد نباشد سری به این خبر هم بزنید که در آن پیشنهاد تشکیل شورای عالی تغییر اقلیم ارائه شده است.

راستی برای یک نمای متفاوت از خلیج فارس این لینک را توصیه می کنم:

تصاویر ماهواره ای روشنایی شبانه ی خلیج فارس در یک دوره ی هفده ساله 

اولین خبر مربوط است با سومین همایش بین المللی تغییر اقلیم و گاهشناسی درختی که توسط پژوهشکده اکوسیستم های خزری و با همکاری دانشکده منابع طبیعی ساری در روزهای 27 و 29 اردیبهشت ماه 1391 برگزار می گردد. جزییات بیشتر.

دومین خبر مربوط به برگزاری همایش تخصصی تغییر اقلیم که اینجا روی ایرنا است. بخشی از خبر چنین است:

' راضیه لك ' دبیر علمي نخستین سمینار تخصصي تغییر اقلیم در ایران روز دوشنبه در گفت وگو با خبرنگار علمی ایرنا گفت: با توجه به برنامه دو سالانه كمیسیون ملي یونسكو در زمینه اقیانوس‌شناسي و تصویب كمیته ملي اقیانوس ‌شناسي، سازمان‌هاي هواشناسي و زمین‌شناسي كشور موظف به برگزاري سمینار تغییر اقلیم را در سال جاري هستند. وي اظهار داشت: امروزه موضوع تغییر اقلیم بر همگان روشن است و نه تنها در سطوح جامعه بلكه در زندگی روزمره انسان‌ها ملموس است، اما تاثیرات تغییر اقلیم در كشورمان باید به بحث و چالش كشیده شود. وی گفت: اقیانوس‌ ها و دریاها، دریاچه ‌ها، شیلات، منابع آب، اكوسیستم ‌هاي طبیعي شامل جنگل و مرتع ، اقلیم دیرینه و مدلسازي به عنوان محورهاي این همایش است. لك افزود: پژوهش‌های تغییر اقلیم به عنوان موضوعات بسیار اساسي است كه متخصصان علوم مختلف از دیدگاه متفاوتی با آن برخورد می‌كنند. 

اینجا مطلبی در مورد تغییر اقلیم و درختان.

این هم یک خبر ویژه برای پژوهشگران داخلی: نقشه راه تغییرات اقلیمی ایران در حال نهایی شدن است!

مشاور رییس جمهوری در زمینه هواشناسی و تغییرات اقلیمی ، از نهایی شدن طرح مطالعات تغییرات اقلیمی ایران در سال های اخیر و راهكارهای مقابله با آن خبر داد. علی محمد نوریان ' روز یكشنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا در آمل گفت : در چارچوب این طرح ، مطالعات دقیقی در خصوص تاثیر صنعتی شدن ، گسترش شهرهای بزرگ ، افزایش خودروها ، كارخانه های تولیدی و كاهش فضای سبز بر تغییرات اقلیمی در كشور صورت گرفته است. وی گفت : هم اكنون 50 دستگاه اجرایی و دانشگاهی كشور مورد هدف این طرح هستند و در نشست های جداگانه و چندجانبه با آنان ، تغییرات اقلیمی مورد بررسی و تبادل نظر قرار می گیرد.

رییس سابق سازمان هواشناسی كشور اظهار داشت : در این طرح عواملی كه باعث تغییر اقلیم در كشورمان شده اند ، شناسایی و سپس بر روی آنها كارهای كارشناسی انجام می شود و پس از مشخص شدن آثار سوء آنها ، راهكارهای مقابله با وضعیت هم مشخص خواهد شد. نوریان ، از طرح مطالعات تغییرات اقلیمی به عنوان نقشه راه در بحث تغییرات اقلیمی در ایران یاد كرد و افزود : با شناسایی آثار سوء اقلیمی در ایران ، می توان برای پیدا كردن راهكارهای ایجاد سازگاری با آن برنامه ریزی كرد. وی ، تغییرات اقلیمی را جهانی دانست و ادامه داد : به خاطر حساسیت موضوع تغییرات اقلیمی ، هر كشوری باید در جهت كاهش آثار سوء آن تلاش كند و اقدام های موثری برای این منظور در پیش گیرد. 

 این مطلب هم چند گزارش خوب داشت!

امروز فرصتی شد و مروری روی وب کردم و به یک سری خبر اقلیمی رسیدم که دیدم خالی از لطف نیست اینجا بازگو کنم.

اولین خبر یا در واقع مطلب که توسط منابع مختلفی منتشر شده بود یادداشت اخیر دکتر کرمی است با عنوان تغییر اقلیمی یا تغییر اخلاقی. در این یادداشت دکتر کرمی به این نکته اشاره کرده است که آنچه این روزها در عرصه ی محیط زیست ایران رخ می دهد بیش از آنکه ناشی از تغییر اقلیم باشد حاصل نزول ارزش های اخلاقی در جامعه ی ما است و بعد هم ایشان به طور کلی وجود تغییر در اقلیم را خصوصا در مساحت ایران رد کرده و تاکید کرده بودند که این تغییر در حد جزایر گرمایی در تهران قابل مشاهده است.

هم موافقم و هم مخالف و تیتر این مطالب را هم بر اساس مطلبی انتخاب کردم که دکتر کرمی در اوایل راه اندازی این وبلاگ در مورد یکی از مطالب این سایت نوشته بود.

با دکتر کرمی موافقم چون تردید ندارم سهم تغییر اخلاقی مورد اشاره ی ایشان در شرایط ناگوار محیط زیست ایران بی تردید از سهم تغییر اقلیمی بسیار بیشتر است اما همانطور که روی فیس بوک برای خود ایشان هم کامنت گذاشتم، مطالعات فعلی در مورد ایران که چه در داخل و چه در خارج کشور انجام شده اند به صورت مشخصی گویای روند معنادار افزایش دما در بسیاری از ایستگاه های کشور است. متن کامنت ها را که البته متاسفانه پاسخی برایش از دکتر نگرفتم اینجا درج می کنم، مابقی خبرهای امروز را در پست بعدی بخوانید:

دکترجان، راستش در تغییر و در واقع افول اخلاقی جامعه ایرانی تردیدی نیست. افولی که من معتقدم با گونه ای از قطبی شدن هم همراه بوده است به صورتی که نه تنها دیگر کمتر کسی پایبند اخلاق است که هر کسی دیگران را هم بی اخلاق می داند. از طرفی تردیدی هم ندارم که از خشک شدن دریاچه ارومیه تا کاهش مستمر مساحت جنگل های کشور حاصل همین بی اخلاقی های ما است و همین بی توجهی ها و همین خودخواهی ها. اما به نظرم شواهد مرتبط با تغییر اقلیم در ایران به قدری هست که نتوان به این سادگی ردشان کرد. البته این را هم به خاطر داشته باشیم که خود این تغییرات اقلیمی ناشی از همان نزول اخلاقی ما است. من چند مقاله ای را اینجا درج می کنم که نویسندگان آن ها به توصیه شما قلمی به دست گرفته اند و با استفاده از همان داده های مورد اشاره ی شما و کمی روش های فنی به نتایجی مخالف نظر شما رسیده اند، اینکه تغییرات اقلیمی در ایران از نظر آماری معنادار است.

اولین مقاله که در انتهای این کامنت اطلاعاتش را درج کرده ام با بررسی داده هایی که شما گفتید در 25 ایستگاه سینوپتیک به این نتیجه رسیده است که متغیرهای مورد بررسی در بسیاری از ایستگاه ها به صورت معناداری تغییر کرده است.

Rahimzadeh, F., A. Asgari, et al. (2009). "Variability of extreme temperature and precipitation in Iran during recent decades." International Journal of Climatology 29(3): 329-343

مقاله ی بعدی که به طور ویژه روی آذربایجان تاکید کرده است نشان می دهد که دمای منطقه تا 2050 تا 2.3 درجه افزایش خواهد داشت و کاهش بارندگی در منطقه تجربه خواهد شد.

Mahdi Zarghami, Amin Abdi, Iman Babaeian, Yousef Hassanzadeh, Reza Kanani, Impacts of climate change on runoffs in East Azerbaijan, Iran, Global and Planetary Change, Volume 78, Issues 3-4, August-September 2011, Pages 137-146, ISSN 0921-8181, DOI: 10.1016/j.gloplacha.2011.06.003

این هم نمودار افزایش دمای شبانه ی ایران است که مدتی قبل انجمن ایرانی اقلیم شناسی منتشر کرده بود و به وضوح تغییرات دمایی و بهتر بگویم افزایش دما در آن مشخص است.

و آخر هم این را ببینید و خودتان بگویید که آیا دما در ایران در حال تغییر است و یا این قضیه محدود به جزایر گرمایی شهری در کشور می شود.

مالدیو یکی از آسیب پذیرترین کشورها از پیامدهای تغییرات اقلیمی به ویژه افزایش ارتفاع سطح آب دریا است به صورتی که اگر پیش بینی های IPCC به واقعیت تبدیل شود و تا پایان قرن جاری حدود 60 سانتی افزایش را شاهد باشیم، بخش عمده ای از این کشور با جمعیت 350 هزار نفری زیر آب خواهد رفت. رییس جمهور این کشور به استرالیا هشدار داده که برای پذیرش سیل پناهندگان آماده باشد.

مالدیو از مجموع حدود 120 جزیره در اقیانوس هند تشکیل شده که هشتاد درصد آن زیر یک متر ارتفاع دارد و مرتفع ترین نقطه ی آن 2.4 متر بالاتر از سطح دریا است. تا کنون چهارده جزیره ی به دلیل فرسایش خاک تخلیه شده اند.

البته این را بگویم که نشید، رییس جمهور مالدیو در مجموع تلاش زیادی برای جلب توجه جهانی به آسیب پذیری کشورش از تغییرات اقلیمی می کند. وی همان فردی است که با اعضای کابینه اش جلسه ی کابینه را زیر آب انجام داد تا توجه را به سمت مشکلات مالدیو جلب کند.

از طرفی این حرف های نشید می تواند ذهن استرالیایی ها را که به طور جدی به مساله ی مهاجرین حساسیت دارند تحریک کند. باید منتظرم باشیم و پاسخ دولت و رسانه های استرالیایی را ببینیم.

در این مورد اینجا بیشتر مطالعه کنید.