خانم مریم خسروی پژوهشگر ارشد مهندسي مخازن، در پژوهشکده ازدياد برداشت (زيرمجموعه شرکت ملی نفت ایران)  است که به همراه همکارانشان در حوزه جمع آوری، ذخیره سازی و تزريق دي اكسيد كربن در مخازن نفتي، مشغول مطالعه و فعالیت می باشند. وی در این یادداشت به تشریح خلاصه ی فعالیت های انجام شده در ایران در این حوزه پرداخته است که بی تردید برای دوستان علاقمند ایرانی که در این زمینه با کمبود محسوس منابع علمی و اجرایی مواجهند می تواند مفید و راهگشا باشد. شما را به خواندن اولین یادداشت مهمان دعوت می کنم. اطلاعات پایه در مورد جمع آوری و ذخیره کربن اینجا قابل دسترس است.

جمع آوري و ذخيره سازي گاز CO2 در مقياس بزرگ و صنعتي توسط كشورهاي مختلف در سراسر جهان مورد توجه و بررسي مي باشد. بيش از 40 سال تجربه در پروژه هاي CO2/ EOR اين اطمينان را ايجاد كرده است كه ذخيره سازي دراز مدت CO2 در مخازن زيرزميني و ساختارهاي زمين شناسي، با مشخصات و پتانسيل مناسب، عملي و امكان پذير مي باشد.

در سالهاي اخير افزايش غير طبيعي CO2 در جو زمين باعث افزايش نگراني و فشار جوامع بين المللي جهت كاهش و كنترل انتشار CO2 شده است. با توجه به رتبه سيزدهم ايران در جهان و رتبه اول آن در خاورميانه در زمينه انتشار گاز CO2، يافتن پتانسيل‌هاي تزريق CO2 در مخازن به منظور ازدياد برداشت اهميت قابل توجهی پيدا كرده است، چرا كه بر اساس پروژه هاي انجام شده در آمريكا تزريق امتزاجي دي اكسيد كربن باعث افزايش 7 الي 23 درصد ضريب بازيافت نفت مي شود.

در اين راستا پژوهشكده ازدياد برداشت از مخازن نفتي طرح گسترده اي تحت عنوان "مطالعه و امكان سنجي تزريق دي اكسيدكربن در مخازن نفتي به منظور ازدياد برداشت " به تصويب هيئت مديره محترم شركت ملي نفت رسانده است. رئوس اساسي اين طرح عبارتند از:

1.    يافتن منابع انتشار CO2 در داخل كشور (شامل نيروگاه ها، پالايشگاه ها، كارخانجات و ...)
2.    يافتن مخازن نفتي مناسب جهت تزريق CO2
3.    ايجاد تركيبات مناسب از منابع و مخازن جهت ادامه پروژه
4.    انجام تست هاي آزمايشگاهي بر روي سنگ و سيال مخازن كانديدا
5.    انجام مطالعات شبيه سازي در زمينه نتايج آزمايشگاهي و سبط دادن آن در مدل مخزن
6.    تزريق CO2 در ابعاد پايلوت در مخزن كانديدا

براي حصول اين منظور اين پژوهشكده تيم تحقيقاتي شامل طيف وسيعي از موسسات و مشاورين داخلي و خارجي را همراه كرده است از جمله اين شركت ها مي توان شركت شل، شلمبرژه، CMG ، پژوهشكده نيرو و شركت راهبرد انرژي البرز را نام برد.

قسمت اول این طرح تدوین بانك اطلاعاتي جامعي از منابع انتشار، حجم  CO2 و غلظت آن مي باشد. همچنين بر اساس اين آمار نقشه هاي منابع انتشار تهيه شده اند.
در قسمت دوم، به منظور بررسي دقيق معيارهاي فني مخزن و مقايسه آنها با استانداردهاي بين المللي كارشناسان پژوهشكده ازدياد برداشت نرم افزار منحصر به فرد CO2SIM را بر اساس مقالات مختلف ثبت شده، در اين زمينه طراحي كرده است.

در نرم افزار طراحي شده با توجه به اهميت غربالگري سريع و تخمين ضريب بازيافت نفت از مخازن در اثر تزريق امتزاجي  CO2، طي مقايسه پارامتري، مخازن غربال مي‌شوند و در قياس با مشخصه‌هاي مخازن موفق در زمينه تزريق امتزاجي  CO2 درصد احتمال موفقيت آنها محاسبه مي‌شود. در نهايت با استفاده از روش‌هاي تحليلي، ضريب بازيافت نهايي مخزن در حجم‌هاي مختلف تزريق تخمين زده مي‌شود. اين نرم  افزار با استفاده از بانك بين المللي اطلاعات مخازن تحت تزريق  CO2 در جهان و با نرم افزار Matlab ارائه شده است.

در حال حاضر چند تركيب مختلف از منابع CO2 و مخازن نفتي به شركت هاي عملياتي نفتي معرفي شده است كه برخي از آنها در مرحله مطالعات آزمايشگاهي و شبيه سازي مي باشند اميد آن مي رود كه تا پنج سال آينده اولين تست پايلوت تزريق CO2 در يكي از مخازن نفتي ايران انجام شود.

مريم خسروي‌ (ایمیل)